Sztuka i kultura

Caravaggio's dramatic chiaroscuro makes the figures seem to emerge from sheer darkness.

Dramatyczny światłocień Caravaggia sprawia, że postacie zdają się wyłaniać z zupełnej ciemności.

The ceiling is a trompe-l'oeil so convincing that visitors look up expecting open sky.

Sufit jest tak przekonującym iluzjonizmem malarskim, że zwiedzający zadzierają głowy, spodziewając się otwartego nieba.

Van Gogh's heavy impasto gives the sunflowers an almost sculptural relief.

Gęste impasto Van Gogha nadaje słonecznikom niemal rzeźbiarski relief.

An X-ray revealed a pentimento: a second hand the painter had later concealed.

Prześwietlenie rentgenowskie ujawniło pentimento: drugą dłoń, którą malarz później zamalował.

The bronze statue has developed a beautiful green patina over the centuries.

Posąg z brązu pokrył się przez stulecia piękną zieloną patyną.

The painting fetched millions because its provenance traced back to the artist's own studio.

Obraz osiągnął milionową cenę, bo jego proweniencja sięgała pracowni samego artysty.

The medieval triptych folds shut to protect the gilded saints inside.

Średniowieczny tryptyk zamyka się, by chronić pozłacanych świętych w środku.

Christian iconography assigns each saint a recognisable attribute.

Ikonografia chrześcijańska przypisuje każdemu świętemu rozpoznawalny atrybut.

As a young iconoclast, he ridiculed everything the academy held sacred.

Jako młody ikonoklasta wyśmiewał wszystko, co akademia uważała za świętość.

The Mona Lisa's elusive smile owes everything to Leonardo's sfumato.

Nieuchwytny uśmiech Mony Lisy zawdzięcza wszystko sfumato Leonarda.

Seurat pioneered pointillism, letting the eye mix the colours for itself.

Seurat zapoczątkował pointylizm, pozwalając oku samemu mieszać barwy.

A frieze of soldiers marches in bas-relief around the temple.

Fryz z żołnierzami maszeruje w płaskorzeźbie dookoła świątyni.

The toppled statue left an empty plinth in the town square.

Po obaleniu pomnika na rynku został pusty cokół.

The soloist's cadenza drew gasps before the orchestra swept back in.

Kadencja solisty wywołała westchnienia, zanim orkiestra znów wkroczyła.

Bach's mastery of counterpoint lets four voices sing independently yet in harmony.

Mistrzostwo Bacha w kontrapunkcie pozwala czterem głosom śpiewać niezależnie, a mimo to harmonijnie.

Renaissance polyphony can weave six voices into a single shimmering texture.

Polifonia renesansowa potrafi spleść sześć głosów w jedną mieniącą się tkankę.

Wagner gives each hero a leitmotif that returns whenever they appear.

Wagner daje każdemu bohaterowi motyw przewodni, który wraca, ilekroć ten się pojawia.

An oboe and a flute may play the same note, but their timbre is unmistakably different.

Obój i flet mogą zagrać tę samą nutę, ale ich barwa dźwięku jest bezbłędnie odmienna.

Schoenberg's atonal works unsettled audiences used to tidy resolutions.

Atonalne dzieła Schönberga niepokoiły publiczność przywykłą do porządnych rozwiązań.

The recitative hurries the story along between the great arias.

Recytatyw popycha opowieść naprzód między wielkimi ariami.

The syncopation in ragtime gives it that irresistible lurch.

Synkopa w ragtimie nadaje mu to nieodparte kołysanie.

In a fugue, the subject chases itself from voice to voice.

W fudze temat goni sam siebie od głosu do głosu.

The soprano's closing aria brought the whole house to its feet.

Końcowa aria sopranistki poderwała całą salę na nogi.

He slipped into a soaring falsetto for the song's final chorus.

W ostatnim refrenie przeszedł w szybujący falset.

Her warm vibrato made the long held note shimmer.

Jej ciepłe vibrato sprawiło, że długo trzymana nuta zamigotała.

The symphony's triumphant coda seems to go on forever.

Triumfalna koda symfonii zdaje się ciągnąć w nieskończoność.

The piece resolves on a satisfying perfect cadence.

Utwór rozwiązuje się satysfakcjonującą kadencją doskonałą.

Great Expectations is the quintessential English bildungsroman.

„Wielkie nadzieje” to kwintesencja angielskiej powieści inicjacyjnej.

The novel is a clever pastiche of Victorian detective fiction.

Powieść jest zmyślnym pastiszem wiktoriańskiej prozy detektywistycznej.

He wrote a moving elegy for his late mentor.

Napisał poruszającą elegię dla swojego zmarłego mentora.

Keats's ode to a nightingale aches with longing for escape.

Oda Keatsa do słowika przepełniona jest tęsknotą za ucieczką.

Dracula is an epistolary novel stitched together from diaries and letters.

„Dracula” to powieść epistolarna zszyta z dzienników i listów.

The hero's hubris blinds him to the warnings of the gods.

Pycha bohatera zaślepia go na ostrzeżenia bogów.

Aristotle saw catharsis as the very point of tragedy.

Arystoteles widział w katharsis sam sens tragedii.

The epigraph from Dante hints at the descent the novel will take.

Motto z Dantego zapowiada zejście w dół, jakie czeka bohaterów powieści.

Wilde could toss off a perfect epigram between sips of tea.

Wilde potrafił rzucić doskonały epigramat między łykami herbaty.

Scholars recovered a lost treatise from beneath the medieval palimpsest.

Badacze odzyskali zaginiony traktat spod średniowiecznego palimpsestu.

There is real pathos in the clown's lonely final scene.

W samotnej ostatniej scenie klauna jest prawdziwy patos.

He laboured for thirty years on what would become his magnum opus.

Przez trzydzieści lat pracował nad tym, co miało stać się jego opus magnum.

Everyone in the literary set read the book as a thinly veiled roman à clef.

Całe środowisko literackie czytało tę książkę jako ledwie zawoalowaną powieść z kluczem.

Saying 'the White House announced' is metonymy for the administration.

Powiedzenie „Biały Dom ogłosił” to metonimia oznaczająca administrację.

Words like 'hiss' and 'clang' are examples of onomatopoeia.

Słowa takie jak „syk” czy „brzdęk” to przykłady onomatopei.

'Peter Piper picked a peck' is dense with alliteration.

Wers „Peter Piper picked a peck” aż gęstnieje od aliteracji.

The poet's enjambment tugs you breathlessly into the next line.

Przerzutnia poety wciąga cię bez tchu w następny wers.

The opening stanza sets the wistful mood of the whole poem.

Pierwsza strofa nadaje rzewny nastrój całemu wierszowi.

The cheerful sidekick is a foil for the brooding hero.

Pogodny kompan jest postacią kontrastową wobec posępnego bohatera.

The brooding orphan hero is a well-worn trope of Gothic fiction.

Posępny bohater-sierota to zgrany, utarty motyw prozy gotyckiej.

The director's painstaking mise-en-scène makes every frame a painting.

Drobiazgowa inscenizacja reżysera sprawia, że każdy kadr jest obrazem.

The actors stepped beyond the proscenium to address the audience directly.

Aktorzy wystąpili poza proscenium, żeby zwrócić się wprost do publiczności.

The old thespian could silence a room with a single raised eyebrow.

Stary aktor sceniczny potrafił uciszyć salę jednym uniesieniem brwi.

The sudden inheritance feels like a lazy deus ex machina.

Nagły spadek wygląda na leniwe deus ex machina.

The narrator breaks the fourth wall to wink at the audience.

Narrator przełamuje czwartą ścianę, by puścić oko do widowni.

Their pas de deux in the second act is the ballet's emotional climax.

Ich pas de deux w drugim akcie jest emocjonalną kulminacją baletu.

Real composers resented him as a wealthy dilettante.

Prawdziwi kompozytorzy mieli mu za złe, że jest bogatym dyletantem.

Only a true opera aficionado would notice that tiny change of tempo.

Tylko prawdziwy miłośnik opery zauważyłby tę drobną zmianę tempa.

Dante chose to write in the vernacular rather than in Latin.

Dante zdecydował się pisać w języku rodzimym, a nie po łacinie.

Few actors could bring such gravitas to the role of the ageing king.

Niewielu aktorów potrafiłoby wnieść taką powagę w rolę starzejącego się króla.

The museum's collection of classical antiquity is world-renowned.

Kolekcja zabytków starożytności w tym muzeum słynie na cały świat.

The final scene is a clear homage to Hitchcock.

Ostatnia scena to wyraźny hołd dla Hitchcocka.

The novel's dialogue has such verisimilitude that the characters seem to breathe.

Dialogi w tej powieści mają takie prawdopodobieństwo życiowe, że postacie zdają się oddychać.

The pamphlet is less a balanced essay than a fierce polemic.

Broszura to nie tyle wyważony esej, ile zaciekła polemika.

The epic begins in medias res, with the war already raging.

Epos zaczyna się in medias res, gdy wojna już trwa w najlepsze.

Calling a car 'a set of wheels' is an everyday synecdoche.

Nazwanie samochodu „czterema kółkami” to codzienna synekdocha.

He dismissed the exhibition as a waste of money — a confirmed philistine.

Zbył wystawę jako marnotrawstwo pieniędzy – skończony filister.