Pojęcia abstrakcyjne
Idee, wartości i słownictwo potrzebne, by o nich mówić.
Dodaj do mojej biblioteki
Zarejestruj się za darmo, aby zapisać ten zestaw i śledzić postępy
76 słów
Definicje w języku: Polski- 1epistemologynounformaltechnical
epistemologia
Dział filozofii zajmujący się naturą, źródłami i granicami poznania.
Her thesis tackles a thorny question in epistemology: how can we ever know that we know anything?
Jej praca dyplomowa mierzy się z trudnym pytaniem epistemologii: skąd w ogóle możemy wiedzieć, że cokolwiek wiemy?
- 2ontologynounformaltechnical
ontologia
Filozoficzne badanie bytu, istnienia i kategorii tego, co istnieje.
Whether numbers actually exist is a classic problem of ontology.
To, czy liczby naprawdę istnieją, jest klasycznym problemem ontologii.
- 3dialecticnounformaltechnical
dialektyka
Metoda rozumowania, która posuwa się naprzód przez napięcie i uzgadnianie przeciwstawnych idei.
History, in his view, unfolds through a dialectic of progress and reaction.
Historia, jego zdaniem, rozwija się przez dialektykę postępu i reakcji.
- 4syllogismnounformaltechnical
sylogizm
Formalny argument logiczny, w którym wniosek wyprowadza się z dwóch przesłanek.
All men are mortal, Socrates is a man, therefore Socrates is mortal — the textbook syllogism.
Wszyscy ludzie są śmiertelni, Sokrates jest człowiekiem, a zatem Sokrates jest śmiertelny – podręcznikowy sylogizm.
- 5axiomnounformaltechnical
aksjomat
Zdanie przyjmowane jako oczywiście prawdziwe i używane jako punkt wyjścia rozumowania.
She treats kindness not as a strategy but as an axiom of how to live.
Traktuje życzliwość nie jako strategię, lecz jako aksjomat tego, jak należy żyć.
- 6tautologynounformaltechnical
tautologia
Zdanie prawdziwe na mocy własnej definicji albo zbędne powtórzenie tej samej myśli.
Saying 'it is what it is' is a comforting tautology that explains nothing.
Powiedzenie „jest, jak jest” to pocieszająca tautologia, która niczego nie wyjaśnia.
- 7sophistrynounformalpejorative
sofistyka
Sprytne, lecz celowo zwodnicze rozumowanie, którego celem jest wprowadzenie w błąd, a nie objaśnienie.
Strip away the sophistry and his argument amounts to 'because I say so'.
Zdejmij warstwę sofistyki, a jego argument sprowadza się do „bo tak mówię”.
- 8solipsismnounformaltechnical
solipsyzm
Pogląd filozoficzny, że tylko własny umysł istnieje na pewno; szerzej: skrajne zapatrzenie w siebie.
Taken to its logical end, his skepticism slides into total solipsism.
Doprowadzony do końca jego sceptycyzm osuwa się w całkowity solipsyzm.
- 9relativismnounformaltechnical
relatywizm
Pogląd, że prawda, wiedza lub moralność istnieją wyłącznie w odniesieniu do kontekstu i nie mają bezwzględnego miernika.
Moral relativism makes it hard to condemn anything as simply wrong.
Relatywizm moralny sprawia, że trudno cokolwiek potępić jako po prostu złe.
- 10nihilismnounformal
nihilizm
Odrzucenie wpisanego w życie sensu, wartości i prawdy moralnej.
There's a streak of nihilism in his work, a sense that nothing finally matters.
W jego twórczości jest nuta nihilizmu, poczucie, że ostatecznie nic nie ma znaczenia.
- 11empiricismnounformaltechnical
empiryzm
Teoria, według której wiedza pochodzi przede wszystkim z doświadczenia zmysłowego i obserwacji.
Modern science grew out of an empiricism that trusted observation over received authority.
Nowoczesna nauka wyrosła z empiryzmu, który bardziej ufał obserwacji niż odziedziczonym autorytetom.
- 12dogmanounformal
dogmat
Zasada lub zbiór przekonań przyjmowanych jako niepodważalnie prawdziwe, często odporne na pytania.
He challenged the reigning economic dogma that markets always know best.
Zakwestionował panujący dogmat ekonomiczny, że rynek zawsze wie najlepiej.
- 13doctrinenounformal
doktryna
Formalnie sformułowany zbiór nauk lub zasad wyznawanych przez grupę, kościół albo szkołę myślenia.
The ruling rests on a long-standing legal doctrine about reasonable doubt.
Orzeczenie opiera się na wieloletniej doktrynie prawnej dotyczącej uzasadnionej wątpliwości.
- 14tenetnounformal
zasada
Podstawowe przekonanie wyznawane przez osobę lub grupę jako element szerszego systemu myślenia.
A central tenet of the movement is that no one is free until everyone is.
Naczelną zasadą tego ruchu jest to, że nikt nie jest wolny, dopóki nie są wolni wszyscy.
- 15postulatenounformaltechnical
postulat
Coś przyjmowanego bez dowodu jako podstawa rozumowania lub argumentacji.
His entire ethics rests on a single postulate: that all persons are equal in dignity.
Cała jego etyka opiera się na jednym postulacie: że wszyscy ludzie są równi w godności.
- 16corollarynounformaltechnical
logiczne następstwo
Twierdzenie lub konsekwencja wynikająca w naturalny sposób z czegoś już udowodnionego albo przyjętego.
Greater freedom carries an unavoidable corollary: greater responsibility.
Większa wolność niesie nieuniknione następstwo: większą odpowiedzialność.
- 17synthesisnounformal
synteza
Połączenie odrębnych idei lub elementów w spójną, jednolitą całość.
Her book is a remarkable synthesis of philosophy, history, and personal memoir.
Jej książka jest niezwykłą syntezą filozofii, historii i osobistego wspomnienia.
- 18fortitudenounformalliterary
hart ducha
Odwaga i siła umysłu w znoszeniu bólu, trudów lub przeciwności przez dłuższy czas.
She bore the long illness with a quiet fortitude that humbled everyone around her.
Znosiła długą chorobę z cichym hartem ducha, który onieśmielał wszystkich wokół.
- 19prudencenounformal
roztropność
Umiejętność działania z rozwagą i przewidywaniem oraz unikania zbędnego ryzyka.
Financial prudence kept the company solvent when its rivals collapsed.
Roztropność finansowa utrzymała firmę przy życiu, gdy jej rywale upadali.
- 20temperancenounformalliterary
umiarkowanie
Powściągliwość i opanowanie, zwłaszcza w apetytach, przyjemnościach i emocjach.
The ancients prized temperance as the virtue that governs all the others.
Starożytni cenili umiarkowanie jako cnotę rządzącą wszystkimi pozostałymi.
- 21magnanimitynounformalliterary
wielkoduszność
Hojność i szerokość ducha, zwłaszcza wobec rywala albo kogoś, kto jest w naszej mocy.
He showed remarkable magnanimity in praising the man who had beaten him.
Wykazał się niezwykłą wielkodusznością, chwaląc człowieka, który go pokonał.
- 22equanimitynounformalliterary
opanowanie
Spokój i równowaga umysłu, zwłaszcza w sytuacjach trudnych lub stresujących.
She received the bad news with surprising equanimity.
Przyjęła złe wieści z zaskakującym opanowaniem.
- 23probitynounformalliterary
nieskazitelna uczciwość
Pełna prawość i uczciwość moralna, zwłaszcza w sprawach zaufania i pieniędzy.
His financial probity was never once in question.
Jego nieskazitelna uczciwość w sprawach finansowych nigdy nie została podana w wątpliwość.
- 24rectitudenounformalliterary
prawość
Moralnie poprawne postępowanie; rygorystyczne trzymanie się zasad właściwego zachowania.
There was an almost severe rectitude about the old judge.
W starym sędzim była niemal surowa prawość.
- 25candornounformal
szczerość (pisownia amerykańska)
Otwartość i uczciwość w wypowiedzi; mówienie wprost nawet wtedy, gdy prawda jest niewygodna.
I appreciated her candor; most people would have softened the criticism.
Doceniłem jej szczerość; większość ludzi złagodziłaby tę krytykę.
- 26stoicismnounneutral
stoicyzm
Znoszenie trudów lub bólu bez skarg i bez okazywania emocji.
He faced the diagnosis with a stoicism that worried his family more than panic would have.
Przyjął diagnozę ze stoicyzmem, który zaniepokoił jego rodzinę bardziej niż panika.
- 27gravitasnounformal
powaga
Godność, powaga i ciężar charakteru, które budzą szacunek.
She brought a gravitas to the role that her predecessor had lacked.
Wniosła do tej roli powagę, której brakowało jej poprzednikowi.
- 28sagacitynounformalliterary
mądrość życiowa
Trafność sądu i praktyczna mądrość, zwłaszcza w przewidywaniu skutków.
The deal succeeded thanks to her political sagacity.
Umowa doszła do skutku dzięki jej politycznej mądrości.
- 29perspicacitynounformalliterary
przenikliwość
Ostrość wglądu; zdolność bystrego dostrzegania i rozumienia rzeczy.
Her perspicacity let her see through the excuse at once.
Jej przenikliwość pozwoliła jej od razu przejrzeć tę wymówkę.
- 30acumennounformal
zmysł (do czegoś)
Szybki, trafny osąd i biegłość w jakiejś dziedzinie, zwłaszcza w biznesie lub strategii.
Her business acumen turned a failing shop into a chain within five years.
Jej zmysł do interesów zamienił podupadający sklep w sieć w ciągu pięciu lat.
- 31discernmentnounformal
wyczucie
Umiejętność trafnej oceny i dostrzegania subtelnych różnic, zwłaszcza jakości albo charakteru.
It takes discernment to tell genuine talent from mere confidence.
Trzeba wyczucia, by odróżnić prawdziwy talent od zwykłej pewności siebie.
- 32circumspectionnounformal
ostrożność
Czujna uwaga; staranne rozważenie wszystkich okoliczności przed działaniem.
He handled the negotiations with the circumspection of a man who had been burned before.
Prowadził negocjacje z ostrożnością człowieka, który już raz się sparzył.
- 33forbearancenounformalliterary
wyrozumiałość
Cierpliwe opanowanie i powściągliwość, zwłaszcza w powstrzymaniu się od zasłużonej odpowiedzi.
I thank you for your forbearance during these long delays.
Dziękuję Państwu za wyrozumiałość podczas tych długich opóźnień.
- 34tenacitynounneutral
wytrwałość
Uporczywa determinacja; trwanie przy obranym celu lub kursie.
Her sheer tenacity carried the project through when funding dried up.
To jej czysta wytrwałość przeprowadziła projekt przez czas, gdy skończyły się pieniądze.
- 35altruismnounformal
altruizm
Bezinteresowna troska o dobro innych, czasem kosztem samego siebie.
Cynics insist that pure altruism doesn't exist.
Cynicy twierdzą, że czysty altruizm nie istnieje.
- 36benevolencenounformalliterary
życzliwość
Skłonność do czynienia dobra; przychylna dobra wola wobec innych.
The foundation was built on the benevolence of a single anonymous donor.
Fundacja powstała dzięki życzliwości jednego anonimowego darczyńcy.
- 37fidelitynounformalliterary
wierność
Wierność i lojalność wobec osoby, sprawy lub zasady; także dokładność odtworzenia.
His lifelong fidelity to his principles cost him every promotion.
Dozgonna wierność zasadom kosztowała go każdy awans.
- 38serendipitynounneutralliterary
szczęśliwy traf
Pomyślne odkrycia lub zdarzenia zachodzące zupełnie przypadkiem.
Their meeting was pure serendipity — a missed train and a shared umbrella.
Ich spotkanie było czystym szczęśliwym trafem – spóźniony pociąg i wspólny parasol.
- 39futilitynounformalliterary
daremność
Bezcelowość; niezdolność do przyniesienia jakiegokolwiek pożytecznego skutku.
After the tenth rejection, the sheer futility of it all began to wear on her.
Po dziesiątej odmowie sama daremność tego wszystkiego zaczęła ją męczyć.
- 40transiencenounformalliterary
ulotność
Cecha czegoś, co trwa tylko krótko; nietrwałość.
There is a beauty in the transience of cherry blossom.
W ulotności kwitnącej wiśni jest pewne piękno.
- 41inevitabilitynounformal
nieuchronność
Cecha czegoś, co na pewno nastąpi i czego nie da się uniknąć.
Looking back, the collapse has an air of inevitability, though no one saw it coming.
Z perspektywy czasu ten upadek ma w sobie coś z nieuchronności, choć nikt go nie przewidział.
- 42proprietynounformal
stosowność
Zgodność z przyjętymi normami poprawnego i właściwego zachowania.
He questioned the propriety of accepting a gift from a supplier.
Podał w wątpliwość stosowność przyjęcia prezentu od dostawcy.
- 43decorumnounformal
przyzwoitość
Zachowanie zgodne z dobrym smakiem i godnością danej sytuacji.
The hecklers shattered the decorum of the ceremony.
Krzykacze zburzyli przyzwoitość tej uroczystości.
- 44zeitgeistnounformal
duch epoki
Charakterystyczny dla danego okresu duch, nastrój i zestaw idei.
The film somehow captured the anxious zeitgeist of the decade.
Film jakimś sposobem uchwycił niespokojnego ducha tamtej dekady.
- 45verisimilitudenounformalliterary
wiarygodność (pozór prawdy)
Pozór prawdziwości lub realności, zwłaszcza w fikcji albo w przedstawieniu.
The novel's verisimilitude comes from its unglamorous, exact detail.
Wiarygodność tej powieści bierze się z jej nieefektownych, precyzyjnych szczegółów.
- 46predilectionnounformal
upodobanie
Utrwalone preferowanie czegoś lub szczególne zamiłowanie do czegoś.
She has a marked predilection for the difficult and the obscure.
Ma wyraźne upodobanie do rzeczy trudnych i mało znanych.
- 47penchantnounneutral
zamiłowanie
Silne i nawykowe upodobanie albo ciągoty do czegoś.
He has a penchant for dramatic exits.
Ma zamiłowanie do dramatycznych wyjść.
- 48aptitudenounneutral
uzdolnienie
Naturalna zdolność lub talent do nabywania określonej umiejętności.
She showed an early aptitude for languages.
Wcześnie ujawniła uzdolnienie do języków.
- 49prowessnounformalliterary
biegłość
Wybitna umiejętność, sprawność lub znawstwo w danej dziedzinie albo działalności.
His intellectual prowess was obvious, but he wore it lightly.
Jego biegłość intelektualna rzucała się w oczy, ale nosił ją lekko.
- 50finessenounneutral
finezja
Wyrafinowana zręczność i subtelność w radzeniu sobie z trudną lub delikatną sytuacją.
She handled the awkward question with real finesse.
Poradziła sobie z tym niezręcznym pytaniem z prawdziwą finezją.
- 51introspectionnounformal
introspekcja
Badanie własnych myśli, uczuć i pobudek.
A little honest introspection might tell him why he keeps failing.
Odrobina szczerej introspekcji mogłaby mu podpowiedzieć, dlaczego wciąż ponosi porażki.
- 52deliberationnounformal
namysł
Staranne, często długie rozważanie przed podjęciem decyzji.
After much deliberation, the jury returned a verdict.
Po długim namyśle ława przysięgłych wydała werdykt.
- 53speculationnounneutral
spekulacje
Tworzenie teorii lub domysłów bez pewnych dowodów.
Until the report is published, the rest is pure speculation.
Dopóki raport nie zostanie opublikowany, reszta to czyste spekulacje.
- 54suppositionnounformal
przypuszczenie
Coś przyjmowanego za prawdę jako podstawa rozumowania, bez dowodu.
The whole plan rests on the supposition that prices will keep rising.
Cały plan opiera się na przypuszczeniu, że ceny będą dalej rosnąć.
- 55extrapolationnounformaltechnical
ekstrapolacja
Rozciągnięcie znanych informacji lub tendencji, by oszacować to, co nieznane.
The forecast is just an extrapolation of the last decade's growth.
Ta prognoza to tylko ekstrapolacja wzrostu z ostatniej dekady.
- 56quandarynounneutral
rozterka
Stan zakłopotania lub niepewności co do tego, jak postąpić w trudnej sytuacji.
I'm in a real quandary about whether to take the job abroad.
Mam prawdziwą rozterkę, czy przyjąć tę pracę za granicą.
- 57conundrumnounneutral
zagwozdka
Zawiły i trudny problem lub pytanie, na które nie ma łatwej odpowiedzi.
How to be fair to everyone at once is the eternal conundrum of management.
Jak być sprawiedliwym wobec wszystkich naraz – to odwieczna zagwozdka zarządzania.
- 58enigmanounneutralliterary
zagadka
Ktoś lub coś tajemniczego, zastanawiającego i trudnego do zrozumienia.
Even to his closest friends, he remained an enigma.
Nawet dla najbliższych przyjaciół pozostawał zagadką.
- 59anomalynounformaltechnical
anomalia
Coś, co odbiega od tego, co standardowe, oczekiwane lub normalne.
The reading was an anomaly, so they ran the test again.
Ten odczyt był anomalią, więc powtórzyli badanie.
- 60aberrationnounformal
aberracja
Chwilowe odstępstwo od tego, co normalne, oczekiwane albo moralnie dopuszczalne.
He insisted the outburst was an aberration, not his true character.
Upierał się, że ten wybuch był aberracją, a nie jego prawdziwym charakterem.
- 61vicissitudenounformalliterary
koleje losu
Zmiana okoliczności lub losu, zwykle niepożądana (zazwyczaj w liczbie mnogiej).
He weathered the vicissitudes of public life without losing his humor.
Przetrwał koleje losu życia publicznego, nie tracąc poczucia humoru.
- 62caveatnounformal
zastrzeżenie
Ostrzeżenie albo warunek dołączony do wypowiedzi lub umowy.
I'll recommend it, with one caveat: it's not cheap.
Polecę to z jednym zastrzeżeniem: nie jest tanie.
- 63predicamentnounneutral
tarapaty
Trudna, przykra albo krępująca sytuacja, z której niełatwo się wydostać.
Lending him money would only deepen his predicament.
Pożyczenie mu pieniędzy tylko pogłębiłoby jego tarapaty.
- 64hubrisnounformalliterary
pycha
Nadmierna duma lub pewność siebie, często prowadząca do upadku.
It was sheer hubris to think he could outsmart the entire market.
To była czysta pycha sądzić, że przechytrzy cały rynek.
- 65veracitynounformal
prawdziwość
Zgodność z prawdą lub faktami; również nawykowa prawdomówność.
No one doubted the veracity of her account.
Nikt nie wątpił w prawdziwość jej relacji.
- 66mettlenounformalliterary
siła charakteru
Duch, odwaga i zdolność radzenia sobie pod presją lub w trudnościach.
The crisis really tested the new manager's mettle.
Kryzys naprawdę wystawił na próbę siłę charakteru nowego menedżera.
- 67temeritynounformalliterary
zuchwałość
Nadmierna śmiałość lub lekkomyślność; tupet lekceważący ryzyko i przyzwoite obyczaje.
He had the temerity to correct the professor in front of the whole class.
Miał zuchwałość poprawić profesora przy całej sali.
- 68cognizancenounformal
świadomość (pisownia amerykańska)
Świadomość, wiedza lub urzędowe przyjęcie czegoś do wiadomości, często w kontekstach formalnych albo prawnych.
The board took cognizance of the complaints and opened an inquiry.
Zarząd przyjął skargi do wiadomości i wszczął postępowanie wyjaśniające.
- 69scruplenounformal
skrupuły
Moralne wahanie lub opór, który sprawia, że ktoś niechętnie robi coś, co uznaje za niewłaściwe.
He had no scruples about reading other people's letters.
Nie miał żadnych skrupułów przed czytaniem cudzych listów.
- 70metaphysicsnounformaltechnical
metafizyka
Dział filozofii zajmujący się pierwszymi zasadami, takimi jak byt, czas, przyczyna i tożsamość.
Once you start asking why there is something rather than nothing, you've wandered into metaphysics.
Gdy tylko zaczynasz pytać, dlaczego istnieje raczej coś niż nic, zapuszczasz się w metafizykę.
- 71determinismnounformaltechnical
determinizm
Stanowisko filozoficzne, zgodnie z którym każde zdarzenie jest nieuchronnym skutkiem wcześniejszych przyczyn.
If you accept strict determinism, it's hard to see where free will fits in.
Jeśli przyjmiesz ścisły determinizm, trudno dostrzec miejsce na wolną wolę.
- 72antithesisnounformal
antyteza
Dokładne przeciwieństwo czegoś albo kontrast celowo przeciwstawiony tezie.
Quiet patience is the very antithesis of his restless temperament.
Cicha cierpliwość jest wręcz antytezą jego niespokojnego usposobienia.
- 73providencenounformalliterary
opatrzność
Opiekuńcza troska przypisywana losowi, naturze albo wyższej sile; także zapobiegliwa przezorność.
She survived by luck, or what she called providence.
Przeżyła dzięki szczęściu albo temu, co sama nazywała opatrznością.
- 74proclivitynounformal
skłonność
Naturalne lub nawykowe ciążenie ku pewnemu zachowaniu, często wątpliwemu.
He has a proclivity for picking fights he can't win.
Ma skłonność do wszczynania sporów, których nie może wygrać.
- 75candournounformalBritish English
szczerość (pisownia brytyjska)
Brytyjska pisownia rzeczownika oznaczającego otwartą, nieskrywaną szczerość w mówieniu.
I appreciated the candour with which she admitted her own mistakes.
Doceniłem otwartość, z jaką przyznała się do własnych błędów.
- 76cognisancenounformalBritish English
świadomość (pisownia brytyjska)
Brytyjska pisownia rzeczownika oznaczającego świadome przyjęcie czegoś do wiadomości.
The committee took full cognisance of the objections before ruling.
Komisja w pełni wzięła pod uwagę zastrzeżenia, zanim wydała rozstrzygnięcie.
Ucz się wszędzie, nawet offline
Pobierz talie na telefon i ćwicz bez internetu. Idealne w drodze do pracy, w samolocie i wszędzie tam, gdzie zasięg bywa słaby.
Najtrudniej wyrazić to, co najmniej namacalne – a ten zestaw daje Ci na to słowa. Poznasz intelektualne słownictwo filozofii i argumentacji – prawda, sprawiedliwość, wolność, cel – oraz język potrzebny, by rozumować na głos. Mierzy wysoko: uzbraja Cię, byś debatował o ideach, budował zniuansowany wywód i ubierał precyzyjną myśl w precyzyjne słowa.